Met een bevolking van 1,3 miljard Chinezen en een snel groeiende welvaart neemt de Chinese fritesconsumptie jaarlijks toe met 15 procent. Alle internationale toonaangevende aardappelverwerkers, Simplot, McCain, Pepsico, LambWeston en Aviko zijn inmiddels in China actief. Farm Frites wil er binnenkort ook een fabriek bouwen. Ook andere Nederlandse bedrijven, zoals APH Group en HZPC, zijn er actief. Boerderij ging kijken.

China is met afstand de grootste aardappelproducent ter wereld. Exacte cijfers ontbreken, maar het areaal wordt geschat op 6 miljoen hectare, twaalf maal het areaal in Noordwest-Europa. Daarmee verdubbelde het aardappelareaal bijna in twintig jaar tijd. In 1994 was het aardappelareaal 3,2 miljoen hectare. De opbrengst is nu zo'n 80 miljoen ton, tegen 25 miljoen ton aardappelen in de EU-5.

Ook Nederlandse toeleveranciers als pootgoedhandelshuis HZPC, Tolsma-Grisnich en APH Group, een samenwerkingsverband van Dewulf, Wifo, Baselier, Omnivent, Bijlsma Hercules en Manter, zagen tijdig het groeipotentieel van de Chinese aardappelsector en zijn er nu al jaren actief. Nederlandse bedrijven hebben in China een uitstekende reputatie. Nederland geldt in China als hét aardappelkennisland bij uitstek, mede door Wageningen Universiteit.

Naast de twee grote fritesfabrikanten Simplot en McCain startten ook veel grootschalige Chinese pootgoedvermeerderingsbedrijven zoals Hongji met aardappelverwerking als tweede tak; vooral vlokken, maar soms ook frites. Voordeel van dergelijke bedrijven is dat de grondstofvoorziening van de frites- of vlokkenlijn al grotendeels geborgd is door het eigen teeltbedrijf.

Sommige pootgoedbedrijven, zoals Snow Valley en Linkage, zochten contact met een buitenlandse fritesfabrikant, vanwege de knowhow. Snow Valley met Aviko en Linkage met Farm Frites.

De noordelijke provincies Hebei en Binnen-Mongolie, zo'n 300 tot 500 kilometer noordelijk van de hoofdstad Beijing, blijken zich in twintig jaar tijd tot dé aardappelregio van China te hebben ontwikkeld. Gemiddelde opbrengsten van 45 ton per hectare zijn hier goed mogelijk. Elders in China ligt de gemiddelde productie op zo'n 17 ton per hectare.

De zachte leemhoudende zandgrond met vrij hoge organischestofgehaltes is er goed bewerkbaar en het klimaat is gunstig.                  Gemiddeld regent het in Hebei en Binnen-Mongolië jaarlijks 300 tot 400 millimeter, vooral 's winters. Beregening is dus noodzakelijk. In alle grote 'professionele' percelen staan pivots en/of is druppelirrigatie aangelegd. De beschikbaarheid van water kan in de toekomst een knelpunt worden. Zonder beregening zijn goede gewasopbrengsten uitgesloten. Alle water wordt opgepompt vanuit de grond, het grondwaterpeil zakt al.

Veruit het grootste fritesras in China is Shepody, een witvlezig ras. Aangezien de Amerikaanse fritesproducent Simplot de Chinezen liet kennismaken met frites, zijn de consumenten hier dus 'opgevoed' met witte patat. Amerikanen prefereren bleke witte frites van witvlezige rassen als Shepody en Russett Burbank. Europese consumenten prefereren juist frites van geelvlezige rassen. Gele frites oogt warmer en smakelijker dan de bleke witte frites. Fritesfabrikanten zien nu een voorzichtige kentering qua koopgedrag ten gunste van gele frites. HZPC verwacht dan ook dat de komende tijd de afzet van geelvlezige Innovator verder gaat groeien.

Na diverse proefrooiingen in Innovators komt de opbrengst telkens uit op zo'n tot 3,5 tot 4 ton aardappelen per mu. Eén mu staat voor 666 vierkante meter. De Innovator komt dus uit op 53 tot 60 ton per hectare.   Een zeer nette opbrengst als je bedenkt dat de gemiddelde opbrengst van Innovators in Flevoland 55 ton per hectare bedraagt, concluderen Dick Zelhorst, directeur van Aviko en Willem van Tilburg, hoofd inkoop van Aviko in Steenderen.

De contractprijzen voor fritesaardappelen zijn circa 1.400 Renminbi (RMB) per ton (€160 per ton). Dat is hoger dan de contractprijzen in Nederland. Hogere prijzen zijn echter ook nodig, omdat de hectareopbrengsten gemiddeld wat lager zijn, aardappelen beregend moeten worden en de meststoffen duur zijn. De schilkwaliteit van de Chinese fritesaardappel is zelfs beter dan van de Nederlandse tafelaardappel, goudgeel en gaaf.

De aardappelteelt rendeert beter dan andere gewassen, wat vaak resulteert in te krappe rotaties. De meesten hanteerden een rotatie van een op twee en soms een op drie, maar zelfs twee op drie kwam Boerderij tegen. Zo intensief aardappelen telen kan geen twintig jaar voortduren. Sterker, de aardappelteelt bestaat er pas sinds tien tot vijftien jaar, toch duiken hier en daar door te nauwe rotaties al de eerste problemen op, zoals schurft en aardappelmoeheid. Verduurzaming van de teelt is dus noodzakelijk, beseffen inmiddels ook de telers.
Tekst: Martijn Knuivers in Boerderij