Tijdens de online Themadag Aardappelen van de noordelijke landbouwbeurs LNCN werd een helder beeld geschetst van een aardappelsector in transitie. Een belangrijke rol hierin speelt het veranderende weer. Directeur Jan Schreuder van Vereinigte Hagel: „Wateroverlast en droogte zijn de grootste risico’s geworden voor de aardappelteelt. Voor 2018 werd er nooit gesproken over droogte, maar in 2018 en 2019 was er als gevolg van droogte grote schade in de akkerbouw. Waterschade is de grootste post. In 2021 werden we geconfronteerd met heel zware buien; moessons die normaal in Azië voorkomen.”

Er wordt volgens hem vaak gesproken over de magere prijsvorming als grootste risico, maar Schreuder ziet dat anders. „Prijsrisico is belangrijk, maar je moet er wel voor zorgen dat er aardappelen achter de planken liggen, anders heb je helemaal niets te verkopen.” Telers doen wat ze kunnen om hun product ook in natte jaren binnen te krijgen, en zijn bereid daar op fors in te investeren. „Maar met een rooier op rupsbanden kun je geen rotte aardappelen voorkomen”, zei Schreuder. „In de akkerbouw heb je maar één oogst en dan moet het wel gebeuren.”

Herbeoordeling gewasbeschermingsmiddelen op ramkoers

Jolanda Wijsmuller van Bayer wees op de ramkoers waarop Europa momenteel zit als het gaat om de gewasbescherming. „Er zijn momenteel ruim 450 actieve stoffen geregistreerd. Als het toelatingsbeleid in dezelfde koers doorgaat als in de afgelopen jaren zal het aantal stoffen in de komende jaren halveren.” Er wordt veel gezegd en geschreven over de opkomst van groene middelen, maar die trein rijdt minder hard dan gewenst. „Er komen innovaties aan, maar komen die op tijd? En zijn de biologische middelen altijd even effectief?” Wijsmuller vreest dat het verlies aan chemische middelen te snel gaat. „We hebben juist de chemie nodig voor de balans: door het snelle verlies van de chemie kunnen de biologische middelen minder.”

De akkerbouw is ook op het gebied van gewasbescherming volop in transitie, maar de politiek wil te snel, meende Wijsmuller. „Die transitie heeft tijd nodig. Maar het huidige tijdschema is te kort om daar goed op in te kunnen spelen.”

Contracten bijgesteld om teelt binnenboord te houden

De aardappelsector is er in de afgelopen paar jaar op een hardhandige manier achter gekomen dat het aantal risico’s in de teelt sterk toeneemt, meende akkerbouwer en VTA- en NEPG-bestuurder Bert Timmermans. „Het besef dat telen op kostprijsniveau onverantwoord is, daalt nu in. Ze willen niet meer alles vastleggen: Als de oogst op grote schaal tegenvalt, kun je dan niet profiteren van de stijgende prijzen. De industrie ziet ook dat akkerbouwers zich daar bewuster van worden: die zijn hun contracten aan het bijstellen om de teelt binnenboord te houden.” De industrie is gebaat bij de borging van een bepaald areaal: er is de laatste jaren fors geïnvesteerd in de productielijnen vanwege een groeiende vraag naar aardappelproducten. „We zijn van een aanbodmarkt naar een vraagmarkt gegaan.”

Ook de strijd om de ruimte gaat meer en meer een rol spelen. „Aardappelen telen we over het geheel op de betere gronden. Ook binnen de sector zelf is er strijd om die gronden.” Timmermans vraagt zich dan ook af of de huidige intensiteit van de aardappelteelt nog wel vol te houden is. „Niet alleen gezien de discussie over gewasbescherming, maar ook met het oog op de ontwikkelingen rond nitraat op de zandgronden.”