De meeste zorgen betreffen de kritiek van Russische functionarissen afgelopen week op de Oekraïense exportcorridor. Rusland heeft aangegeven niet tevreden te zijn met sommige aspecten van de graandeal en verzoekt sancties die van invloed zijn op landbouwproducten op te heffen.

Juli 2022 ondertekenden Rusland en Oekraïne afspraken voor een veilige corridor over de Zwarte Zee, om graan te exporteren vanuit de Oekraïense havens. Afgelopen november is deze deal met 120 dagen verlengd en zou volgende maand opnieuw moeten worden verlengd.

Vernieuwde spanningen

Door de vernieuwde spanningen stijgen de koolzaadprijzen in het kielzog van de graanprijzen. De eerst aflopende koolzaadnotering op de Parijse termijnmarkt sloot maandag 13 februari op € 555,25 per ton (mei contract). De notering staat daarmee 2% hoger dan eind januari. Vergeleken met een jaar eerder staat het eerst aflopende koolzaadcontract 20% lager. De koolzaadnoteringen verloren begin dit jaar terrein, maar vinden sinds afgelopen week weer steun. De verwachting is dat koolzaadprijzen het sentiment voor graan en sojabonen op korte termijn blijven volgen.

Momenteel stijgen de prijzen voor sojabonen namelijk ook door ongunstig weer in de Zuid-Amerikaanse landen, Argentinië en Brazilië. De Argentijnse sojabonenoogst is door verschillende analisten lager ingeschat door het droge weer. De prijsindex voor sojabonen van de International Grains Council (IGC) stond gisteren op 305 punten (jaar 2000 = index100). De prijsindex staat daarmee op hetzelfde niveau als begin deze maand.

Op de langere termijn kan de Braziliaanse recordoogst sojabonen de prijzen onder druk zetten.

Dat blijkt uit cijfers van het Europees statistische bureau Eurostat.

EU wil meer soja telen en minder importeren

De EU wil de lokale productie van soja bevorderen om minder te hoeven importeren uit onder meer Brazilië en de Verenigde Staten. Nederland is de grootste importeur van soja in de EU, en haalt bijvoorbeeld bijna 90% van de benodigde soja uit deze twee landen.

De totale opbrengst aan soja in de EU daalt in 2022 volgens Eurostat naar zo’n 2,6 miljoen ton. Deze hoeveelheid is niet zo veel groter dan de vrachten die jaarlijks vanuit Brazilië naar Nederlandse zeehavens komt. Daarvan gaat ongeveer een kwart door naar andere landen.

Areaal in EU met 20% gegroeid

Het areaal soja in de EU is dit jaar met bijna 20% uitgebreid naar ruim 1,1 miljoen hectare, volgens de cijfers van Eurostat. De gemiddelde opbrengst per hectare bleef echter steken op zo’n 2,3 ton per hectare. Dat is de laagste opbrengst in meer dan tien jaar. Vooral in Roemenië viel de oogst tegen als gevolg van droogte, maar ook in Frankrijk en Kroatië.

Meeste Europese soja komt uit Italië

De belangrijkste producent van soja in de EU is Italië. Daar is dit jaar ongeveer 38% van alle Europese sojabonen geproduceerd. Het areaal is er met een kwart uitgebreid naar bijna 357.000 hectare. De opbrengsten vallen daar ook lager uit dan in 2021. Met 2,7 ton per hectare vallen de opbrengsten in Italië echter lang niet zo tegen als in andere belangrijke productiegebieden.

In Roemenië blijven de opbrengsten volgens de cijfers zelfs steken om amper 1,6 ton per hectare. Frankrijk is de op een na grootste sojaproducent in de EU. Daar vallen de opbrengsten zwaar tegen met 2,1 ton per hectare.

China wil de hoeveelheid sojabonen die in veevoer wordt verwerkt verminderen. Het land bestempelt veevoergrondstoffen als het meest urgente probleem voor de voedselvoorziening. Door de invoer van sojabonen te verkleinen wil China proberen de kosten voor voedsel omlaag te krijgen.

Peking wil dat de diervoedersector lering trekt uit het productieproces van enkele producenten die met succes de verwerkte hoeveelheid sojameel, afkomstig van het pletten van sojabonen, in hun producten hebben verminderd. Sojameel wordt als belangrijkste eiwitbron in het rantsoen van vee gebruikt.

Stijgende kosten invoer sojabonen

China is veruit de grootste importeur ter wereld van sojabonen. Vorig jaar kwam de rekening voor de invoer ervan uit op meer dan € 50 miljard. Die kosten zijn de afgelopen maanden opgelopen als gevolg van de oplopende voedselinflatie vanwege onder meer de oorlog in Oekraïne.

De groothandelsprijs van varkensvlees is het afgelopen jaar met ongeveer twee derde gestegen, deels als gevolg van de hogere voederprijzen. Dit heeft geleid tot financiële steun van de overheid om de markt af te koelen. Zelfs bescheiden verschuivingen in de sojaconsumptie zouden nuttig zijn om zowel de invoerkosten als de inflatie onder controle te houden.

Kleiner aandeel soja in diervoeding

Het aandeel van soja in diervoeding in China is vorig jaar landelijk gedaald naar 15,3%, van 17,8% in 2017. Dat is een besparing van 11 miljoen ton meel, of 14 miljoen ton bonen. Veevoerconcern Muyuan Foods verlaagde het aandeel soja naar 6,9% en New Hope Liuhe naar 10,7%.

Dat is 24% minder dan vorig jaar en 5% onder het 5-jarig gemiddelde. Voor de Europese veevoerindustrie is Oekraïne een belangrijke leverancier van mais. De hectareopbrengsten van mais zijn bovengemiddeld (+4% ten opzichte van het 5-jarig gemiddelde), maar blijven 8% onder het niveau van vorig jaar. Belangrijker is dat het areaal met 17% is gedaald vergeleken met vorig jaar. Vergeleken met het 5-jarig gemiddelde is de teelt met 9% gekrompen naar 4,5 miljoen hectare.

Noord- en Oost-Oekraïne

In de noordelijke en oostelijke provincies zoals Tsernihiv, Soemy, Poltava en Charkov is de teruggang van het areaal het grootst. En hoewel de hectare-opbrengsten in die regio’s in het algemeen hoger uitvallen, daalt daar de productie. Poltavana is de provincie met de meeste mais; 529.000 hectare dit jaar (-18% ten opzichte van 2021). Opbrengsten die ruim 10% hoger uitvallen. resulteren naar verwachting in een oogst die met iets minder dan 4 miljoen ton 9% lager uitvalt dan vorig jaar.

Tarwe-opbrengsten lager

De tarweproductie in Oekraïne wordt geraamd op 26,24 miljoen ton. Dat is 18% minder dan vorig jaar en 4% onder het 5-jarig gemiddelde. De daling is vooral het gevolg van lagere opbrengsten. Vooral in het Zuiden en Westen hadden de gewassen te lijden onder langdurige neerslagtekorten. In het midden en noorden van het land werden juist hogere opbrengsten gerealiseerd, omdat daar op tijd regen viel. Relatief hoge temperaturen in het Oosten deden niet al te veel schade aan het gewas.

Volledig MARS-rapport gewijd aan Oekraïne

De gewasmonitoringscommissie JRC heeft dit keer een volledig MARS-rapport gewijd Oekraïne. Op grond van regionale prognoses denkt men dat 22% van de zachte tarwe in gebieden is geteeld, waar de oogstwerkzaamheden het meest hadden te lijden van de oorlog in het land. Bij gerst gaat het om 20% van het areaal. Korrelmais (4%), koolzaad (13%), zonnebloemen (10%) en soja (7%) worden minder geteeld in de gebieden waar de oorlog het hevigst is. In deze regio’s is het te verwachten dat de productie van deze gewassen lager uitvalt als gevolg van de strijd tussen Oekraïne en Rusland.