Nu telers aaltjes steeds beter onder controle krijgen, keert de pootgoedteelt terug in Drenthe. Dat signaleren Johan en Robin Bouwmeester.

Plassen op een perceel verderop geven de schijn van wateroverlast. De profielkuil die Johan Bouwmeester graaft, laat echter zien hoe droog het voorafgaand aan het nieuwe seizoen eigenlijk nog is in de bodem. Hij zit al op een meter diepte en nog altijd is er geen water te zien. “Als dat zo blijft, wordt het weer hard werken om alles op tijd te beregenen”, weet Johan Bouwmeester uit het Drentse Wijster.
Wat mij betreft krijgen we weer zo’n droge zomer
Zoon Robin zegt op zijn beurt: “Wat mij betreft krijgen we weer zo’n droge zomer.” Hij weet namelijk: op deze lemige zandgrond met keilaag op een kleine halve meter diepte profiteer je vooral van droge seizoenen. Van overmatige neerslag kom je door dat laagje namelijk lastig af, ondanks de drainage die onder het hele areaal ligt. De laag houdt water echter wel vast bij droogte. Vanuit de bronnen kan bovendien nog zeker een seizoen worden beregend, denken de Drentenaren. Ook als het droog blijft. Uiteraard kost dat wel vele uren werk.
Prima opbrengsten dankbij beregenen
Met de afgelopen zomer aangeschafte tweede haspel is er voldoende capaciteit om het pakweg 90 hectare grote areaal van water te voorzien. Dat voordeel heeft zich in 2018 voluit bewezen, want dankzij beregening pakten de opbrengsten van (poot)aardappelen en uien toch nog prima uit. Het pootgoed leverde bovendien een aanzienlijke hoeveelheid bovenmaat die voor de aantrekkelijke consumptie-marktprijzen kan worden verkocht.

Johan Bouwmeester graaft een profielkuil in het voormalige gerstperceel voor de boerderij. Zoon Robin heeft een kluit van de keilaag in zijn handen.

In 4 jaar van 20 naar 40 hectare
Het bedrijf is groeiend in de pootgoedteelt, om zeker te zijn van 2 inkomens nu ze het bedrijf sinds 1 augustus 2018 samen runnen. In 4 jaar verdubbelde het areaal van 20 naar 40 hectare pootaardappelen. De heren zien toenemende kansen voor de Drentse pootgoedteelt.
Akkerbouw met pootgoed en uien is best bijzonder in de regio Wijster. Drenthe staat bekend om haar lichte gronden, waar de productkwaliteit doorgaans lager wordt ingeschat dan op kleigronden, en om de aaltjesdruk.
Cystenvrij land is voor ons heilig. Dankzij kringlooplandbouw vinden we altijd schone grond voor ons pootgoed
Aaltjes beter onder controle
De aaltjesplaag hebben de Bouwmeesters steeds beter onder controle. Met grondontsmetting, toen dat nog mocht. En met een ruime rotatie. Ook werken ze met zetmeelaardappelrassen waarop aaltjes zich niet vermeerderen. “In de jaren zeventig was Drenthe echt een pootgoedgebied”, vertelt Johan. “De aaltjesdruk heeft de teelt echter snel gereduceerd, waarop andere gebieden zoals Flevoland die positie overnamen. Maar nu zien we daar de ziektedruk door intensief telen juist toenemen. Dat hebben wij allemaal al gehad. We telen minimaal in een rotatie van 1 op 4, maar liever nog 1 op 6. Het Drentse pootgoedareaal is stabiel tot licht groeiend en in de ‘nieuwe’ gebieden neemt het aantal hectares weer af.”

Johan (58) en Robin (28) Bouwmeester zijn akkerbouwers in een gebied met veel veehouderij. Dat levert goede samenwerking, en daardoor kringlooplandbouw, op.

Nadelen inundatie
De grond was 20 jaar lang zwaar met aaltjes besmet, maar de Bouwmeesters wisten het tij te keren. Steeds meer percelen worden geschikt voor de pootgoedteelt. Robin: “Ik denk dat we over een jaar of 5 aaltjesvrij zijn. Misschien dat iets als inundatie uiteindelijk de laatste klap kan geven. Nadeel daarvan is dat die techniek alles doodt, ook het bodemleven. En je mist een teeltseizoen. Dus daar zijn we nog niet uit.”
Het bedrijf is gunstig gelegen in een veehouderijgebied. “Cystenvrij land is voor ons heilig en gelukkig kunnen we altijd wel schone grond vinden voor onze pootaardappelen. Wij doen hier dus al heel lang aan kringlooplandbouw; we ruilen grond met veehouders en geven mooie grond terug. Daarbij nemen wij hun mest af.”
Agrico haalt pootgoed voor kerst op
Het feit dat de producten in zand worden geteeld, valt op te lossen met vroege afzet. “Handelshuis Agrico haalt ons pootgoed voor kerst op en bewaart voor de zekerheid de kleiaardappelen voor de lange bewaring”, legt Robin uit. “Vinden wij prima. Het is even hard werken, lange dagen maken, maar daarna is het ook klaar.”

Robin controleert het pootgoed in de oude bewaarschuur. Volgend seizoen ligt de ooogst in de nieuwe bewaring.

Ook uien uit Drenthe
In 2011 pakten ze de uienteelt op. Vorig jaar verdubbelden ze van 5 naar 10 hectare. Dat legde ze geen windeieren, dankzij de hoge prijzen. Wegens ruimtegebrek in de bewaring gingen de uien toch af land weg. De nieuwe bewaarschuur die achter de boerderij wordt gebouwd, biedt hierin meer flexibiliteit. “Als je afhankelijk bent van af-landlevering, weet je afnemer dat ook. Dat is gevaarlijk voor je onderhandelingspositie. We doen ze niet meer in de pool, omdat we het juist zo leuk vinden om een gewas te telen dat je vrij kunt verkopen.”
We werken toekomstgericht. Daarom zijn we aangesloten bij verduurzamingsinitiatief Veldleeuwerik
Bovendien draagt de nieuwste bewaartechnologie – in dit geval kistenbewaring met langsblaassysteem – bij aan de kwaliteit van zowel de uien als de aardappelen die erin komen, oogst 2019 moet de eerste zijn.
De mannen hanteren ook voor de uien ruime rotaties om fusarium tegen te gaan. En de steriele mannetjestechniek van De Groene Vlieg wordt preventief ingezet. “Uienvlieg is nog niet zo’n probleem hier en dat houden we graag zo”, legt Robin uit. “Als we met z’n allen alert zijn, kunnen we de uienvlieg buiten de deur houden. We werken toekomstgericht. Daarom zijn we aangesloten bij verduurzamingsinitiatief Veldleeuwerik. Het kan steeds iets beter.”

Robin en Johan (rechts) bij een restant uien. De oogst werd afland verhandeld wegens ruimtegebrek in de bewaring.
Bladrammenas in bouwvoor
Er heerst een weeïge lucht van verterende groenbemester op het voormalige gerstperceel, vlak voor de boerderij. Hier bekijken we de – droge – stand van zaken in de bodem. De bladrammenas vindt zijn weg in de bouwvoor. Robin laat zien waarom de keilaag in de bodem intact moet blijven. Hij pakt een kluit van de lichte grond op die zijn vader heeft uitgegraven. “Zie je die haarvaatjes? Dat zijn oude plantenwortels en die zorgen voor doorlaatbaarheid van deze laag. Dat is belangrijk voor ons.” Ze dekken het gat snel weer toe en kijken met goede moed uit naar het nieuwe seizoen.

Bron:Boerderij