Voorjaarswerk loopt bijna maand achter

5 mei 2023
Aardappelen actueel nieuws

Het voorjaarswerk 2023 komt een kleine maand later op gang dan normaal. Heel druk zeggen akkerbouwers zich niet te maken, al wordt de planning onderhand wel krap.

Een paar dagen voor Koningsdag was volgens een inventarisatie van Cosun Beet Company ongeveer de helft van de Nederlandse suikerbieten gezaaid. Dat is een stuk later dan vorig jaar. Toen lag de gemiddelde zaaidatum op 1 april. Het meerjarig gemiddelde van de jaarlijkse zaaidata ligt op 4 april. Daarmee is dan enigszins officieel vastgesteld dat teeltjaar 2023 laat van start gaat. Een concreter cijfer dan dat van Cosun is er niet.

Loonwerkers vragen telers om inschikkelijkheid

Branche-organisatie van loonwerkers Cumela vraagt boeren dit late voorjaar inschikkelijk te zijn bij landwerk dat ze aan de loonwerker uitbesteden.

“Als boeren de regie van het voorjaarswerk aan de loonwerker laten, kan die zo efficiënt mogelijk zijn mensen en machines inzetten”, licht woordvoerder Toon van der Stok toe. “Niet alle percelen zijn tegelijk klaar om bewerkt en ingezaaid te worden. Ook al heb je op tijd je loonwerker voor een bepaalde tijd besteld, dan hoeft dat bij nader inzien niet het meest geschikte moment te zijn. Zeker niet bij de drukte die zich nu aandient.”

De ophoping van het loonwerk betreft vooral de inzaai van zo’n 200.000 hectare mais, wat voor ruim driekwart loonwerk is. Daarbij komt ook de eerste grassnede voor maaien en inkuilen.

Evengoed is het ook zonder de stand van de suikerbietenzaai wel duidelijk dat sprake is van een uitzonderlijk voorjaar. Zeker nog niet dramatisch, zo valt bij het gros van de telers te beluisteren. Maar dat het laat wordt, staat vast. Al vóór de regen van – en na – het weekend van 22-23 april werd gesproken over aardappelen poten tot ver in mei. Marcel Ebben uit Groeningen (N-.Br.) had die dagen 28 millimeter in de regenmeter. Op zandgrond kwam dat neer op weer bijna een week wachten. Voor dat weekend was hij net begonnen aardappelen te poten op een redelijk hooggelegen zandperceel. “En nu geven ze voor vrijdag weer 10 millimeter af.”

Overigens zijn er grote verschillen. Zo was er bijvoorbeeld weken geleden op de klei in het Oldambt in het Noordoosten van Groningen al heel veel gezaaid. Dit terwijl vorige week in de Wieringermeerpolder het voorjaarswerk bij wijze van spreken nog moest beginnen.

Cumela – de branche-organisatie van loonwerkers – vraagt nu het voorjaarswerk zich ophoopt om de regie zoveel mogelijk aan de loonwerkbedrijven te laten. Dit werkt efficiëntier en geldt met name voor de inzaai van mais.

Voor Koningsdag 100 hectare gezaaid

De aardappelen gaan later dan normaal de grond in. Maar nog niks geen paniek bij Roelof Roosjen. Zeker niet zolang het nog zo koud is. – Foto: Martin Smits

Roelof Roosjen (58) heeft in Eeserveen (Dr.) een akkerbouwbedrijf in maatschap met zijn vrouw Dineke en zoon Jaron (24). Hij had voor Koningsdag 40 hectare bieten, 8 hectare zaaiuien en 30 hectare aardappelen en een tiental hectaren zomergerst in de grond. Zijn eerste bieten zaaide Roosjen al op 8 april.

Die staan er inmiddels al mooi op, maar ook na Koningsdag moet nog 23 hectare worden gezaaid. De uien gingen nog net midden april mooi op tijd in de grond. Normaal gesproken zouden de zaaigewassen al lang in de grond zitten, maar het is dit jaar werken tussen de buien door. Plus dat een aantal percelen nog gewoon te nat was om bieten of gerst te zaaien.

Voor de aardappelen nog niks geen paniek, volgens Roosjen – zeker zolang het nog zo koud is – maar bieten en zomergerst hadden natuurlijk al een paar weken in de grond moeten zitten. In hoeverre dat opbrengst gaat kosten, is nog moeilijk te zeggen. Dat zal ook afhangen van het weer dat volgt.

Lekker groeizaam of straks meteen langdurig warm en droog? In de week van Koningsdag valt het voorjaarswerk op het land opnieuw weer stil en wordt er van de gelegenheid gebruikgemaakt om pootgoed nog een keer over te draaien en in twee maten te sorteren. Zaaien en poten gaat bij Roosjen overwegend in één werkgang met de spitmachine. Wanneer het aardappelen poten overlapt met bieten zaaien wordt de vaste tand ingezet.

Beste tijdstip laat zich lastig plannen

Naarmate de tijd dringt, is het lastiger om het best mogelijke tijdstip van zaaien of poten af te wachten. Ook al droogt het bovenop snel grijs op, zodra goed weer aanbreekt, komt het erop aan om geduld te oefenen. Dit zei enkele weken geleden een akkerbouwer in Zuidelijk Flevoland al. Dat wachten wordt almaar lastiger, zo leert hier en daar een blik langs net gemaakte aardappelruggen. Aangesmeerde klei pleksgewijs langs de flanken toont dat het onderin nog niet overal ideaal droog was. De nattigheid maakte dat in veel percelen wintertarwe het sleepslangen achterwege moest blijven. Toen het op een gegeven moment qua bodem wél kon, was de tarwe vaak alweer te ver.

Half april had akkerbouw-loonbedrijf Evenhuis in Giethoorn (Ov.) nog meer dan 700 hectare eigen aardappelen te poten. Plus de bieten, plus het zomergraan en plus de mais bij melkveehouderijklanten. Jan Pieter Evenhuis zei zich over het verlate en opgehoopte voorjaarswerk niet al te druk te maken.

Nu tegen het einde van april is de situatie vrijwel onveranderd. Nog steeds maakt Evenhuis zich niet al te druk. Hij hoopt in mei flink aan de gang te kunnen. “Het is wel wrang dat we nu zo laat zijn en dat we straks op 1 oktober de aardappelen van het land moeten hebben. Rare maatregel. Dit voorjaar maakt te meer duidelijk dat kalenderlandbouw niet kan.”

‘Nog niks gedaan, alleen wat mest op de tarwe’

Akkerbouwbedrijf Gommeren-Testers in Kruisland (N-.Br.) heeft een week voor Koningsdag nog geen aardappel in de grond zitten. En de weersvoorspelling is er niet naar dat het poten eerdaags zou kunnen beginnen.

“Nog niks gedaan”, zegt Jean Gommeren. “Alleen wat mest op de tarwe. Op dit moment wordt hier wat verderop op huurland rundermest gereden. We moeten een kleine 100 hectare aardappelen poten, 23 hectare consumptie-aardappelen op de maginalere gronden, de rest pootgoed. Eerlijk gezegd maak ik me nog niet druk. Vorig jaar zijn we op 18 april begonnen. Vroeg is qua tal, qua knolaanleg niet per se het beste.”

Intussen begint het pootgoed – ook dat voor klanten – uit te lopen.” Dat betekent omstorten of terug koud zetten, al kan niet ieder ras daar even goed tegen. Sommige rassen helemaal niet, de kracht gaat eruit.”

Tijdens de koffiepauze oppert een van de medewerkers dat bij de oogst – door de veroudering van het pootgoed – de kans kleiner is dat de moederknol meekomt. “Dat is dan wel weer een voordeel.” Kees Gommeren, herinnert zich 1983 – 40 jaar geleden – toen hij nog op 9 juni pootte. “Ik denk dat we toen de kistjes pootgoed wel dertig keer hebben omgekiept.”

Bron Boerderij